Slina i žlijezde slinovnice

shematski prikaz velikih žlijezda slinovnica

shematski prikaz velikih žlijezda slinovnica

Slinu luče tri velike parne žlijezde slinovnice (zaušna, submandibularna i sublingvalna) te velik broj malih žlijezda smještenih na sluznici obraza i jezika. Većinu sline luče velike slinovnice, a male tek neznatno doprinose ukupnoj količini izlučene sline koja dnevno iznosi 700 do 1.000 mililitara. Najveću količinu sline proizvodi zaušna (parotidna) žlijezda čiji se izvodni kanali otvaraju u usnu šupljinu u razini drugih gornjih kutnjaka i mogu se opipati jezikom kao mala izbočenja na sluznici. Izvodni kanali submandibularne i sublingvalne žlijezde nalaze se ispod jezika, a završavaju kao niz malih otvora u podjezičnoj sluznici. Ove žlijezde proizvode gustu i ljepljivu slinu, za razliku od parotidne žlijezde koja luči veliku količinu rijetke i tekuće sline. Slina ima višestruke i vrlo važne funkcije koje se mogu svrstati u tri glavne skupine:

 

  • Probava. Slina sadržava brojne enzime koji započinju razgradnju hrane na jednostavnije spojeve. Stoga se s pravom kaže da probava započinje već u ustima, a to se osobito odnosi na probavu ugljikohidrata. Od mnoštva prisutnih enzima, u slini je najaktivnija amilaza koja cijepa velike molekule škroba na jednostavnije ugljikohidrate – šećere. Ostali enzimi su različite proteaze i lipaze koje djeluju na proteine i masti, ali su slabije učinkovitosti od sličnih enzima u nižim dijelovima probavnog sustava. Uz djelovanje enzima, probavna uloga sline očituje se i u vlaženju hrane pri žvakanju te oblikovanju zalogaja i pripremi za gutanje. Za žvakanje je važna i lubrikacijska funkcija sline – slina podmazuje žvakani sadržaj i štiti oralnu sluznicu od mehaničkih ozljeda i ugrizanja. Nedostatak ili izrazito smanjenje količine sline uvelike otežava žvakanje zbog slabljenja ili potpunog gubitka navedenih funkcija.

 

  • Zaštita zubi. Minerali sadržani u slini omogućavaju kontinuiranu remineralizaciju tvrdih zubnih tkiva. Izlaganjem kiselinama koje su proizvod bakterija zubnog plaka ili se unose hranom i pićem, tvrda zubna tkiva svakodnevno gube malu količinu mineralnih sastojaka. Ti se sastojci moraju nadomjestiti kako se gubici ne bi gomilali i doveli do trajnih oštećenja. Slina osigurava kontinuirani dotok minerala koji se ugrađuju na mjesto izgubljenih iona u strukturi tvrdih zubnih tkiva. Dodatno, slina sadrži puferske sustave koji sprečavaju prekomjerne i nagle promjene pH vrijednosti u ustima i na taj način štite tvrda zubna tkiva od demineralizacije. U slučaju nedostatka ili promijenjenog sastava sline, ovi zaštitni sustavi u određenoj mjeri zakazuju pa zubi postaju podložni razvoju karijesa za koji je karakteristično vrlo brzo napredovanje.

 

  • Obrana od mikroorganizama. Brojni imunosni mehanizmi prisutni u slini imaju funkciju zaštite od mikroorganizama koji mogu uzrokovati bolesti zuba i oralne sluznice. Stanice imunosnog sustava slične bijelim krvnim stanicama osiguravaju staničnu imunost, a imunoglobulini (antitijela) djeluju različitim mehanizmima kako bi spriječili prekomjerno razmnožavanje i nakupljanje oralnih mikroorganizama. U usnoj šupljini je uvijek prisutna fiziološka flora – mikroorganizmi koji ne uzrokuju bolesti ili se nalaze u premalom broji da bi ih uzrokovali. Tu floru sačinjavaju određene bakterijske vrste, a često i gljivica candida albicans. Imunosni mehanizmi sline pomažu održavanju broja ovih mikroorganizama na niskoj razini i sprečavaju njihovo prekomjerno razmnožavanje. Pri smanjenoj količini sline dolazi do slabljenja obrambenih mehanizama pa se mikroorganizmi počinju nekontrolirano množiti što može dovesti do bolesti oralne sluznice kao i povećane učestalosti zubnog karijesa.
VN:F [1.9.20_1166]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
Kategorija : Oralna Medicina Pojmovi: ,

Vezane Vijesti

Podijeli!